“Ben je nu opeens in de Heer of zo?”, vroeg iemand mij ontzet.
Dat hangt er vanaf hoe je dat interpreteert.
Laatst op straat vroeg een keurige oudere dame of ze mij iets mocht vragen. “Uiteraard”, reageerde ik, altijd bereid iemand de weg te wijzen of te helpen waar ik kan. “Gelooft u in Christus?”, vroeg ze. Ik ontkende en liep verder, waarna ze me nariep dat ik niet wist wat ik miste en ik wijselijk mijn mond hield omdat ik juist wel weet wat ik daaraan mis.
Toen ik de winkel verliet liep ze op mij af zich blijkbaar niet herinnerend dat ze mij zojuist al aangesproken had, want ze begon opnieuw. “Dat kunt u niet doen”, zei ik nadrukkelijk “dat is heel onbeleefd”. Verbouwereerd keek ze mij aan en had geen weerwoord en ik zag haar denken “Ik onbeleefd?, maar jij bent toch de onwetende?”
Het is goed om te begrijpen dat er onder de grote religies wijsheidstradities bestaan die, anders dan de dogmatische leer van bovenaf, de waarheid in zichzelf vinden. Als je leest over Mystici, Soefi’s, Kabbalisten, Yogi’s of Vedantisten dan lees je zeer waarschijnlijk over mensen die niet persé in lijn lopen met die van bovenaf opgelegde leer.
Sterker nog, vaak zijn de heersende kerkvaders helemaal niet zo blij met deze kritische en afwijkende geluiden. De mysticus Johannes van het Kruis bijvoorbeeld wist na negen maanden eenzame opsluiting te ontsnappen uit een donkere kerker, anders had hij het waarschijnlijk niet overleeft. En van de mystica Teresa van Ávila weten we inmiddels dat ze zich heel behendig tussen alle dogma’s en regels heen gewurmd heeft en het eigenlijk een wonder is dat ze niet op de brandstapel belandde.
Teresa lardeerde heel geraffineerd woorden en zinnen door haar teksten die het herenvolk van de machtige Kerk moesten welgevallen waardoor Teresa in zekere zin kon zeggen wat zij tijdens haar diepe meditaties ervaren had en die hoge heren zeer waarschijnlijk niet.
Het was namelijk nogal revolutionair om in het enorm katholieke Spanje van de 16e eeuw te zeggen dat er in ons een prachtig kasteel is waar God wil wonen, terwijl het juist de bedoeling was dat je je onderdanig opstelde naar de kerk.
Poort van het klooster naar de kerk.
Deze foto maakte ik toen ik in 2024 enkele dagen in het klooster in Boxmeer mocht verblijven.
“Wat je zoekt, zoekt jou”
- Rumi
“Zoek door te lezen wat je door meditatie zult vinden. Klop door te bidden en het zal voor je geopend worden door contemplatie”
- Johannes van het Kruis
“Het is belachelijk te denken dat we het Paradijs binnen kunnen treden zonder eerst in onszelf te keren.”
- Teresa van Ávila
“Of je nou Christus, Krishna, Kali of Allah aanbidt, je aanbidt feitelijk het ene Licht, dat ook in jou is, aangezien het in alles verblijft.”
- Anandamaya Ma
“In diegene bij wie onwetendheid vernietigd is door kennis van het Zelf, zal hun kennis ervoor zorgen dat het Allerhoogste zich, stralend als de zon, openbaart.” Bhagavad Gita 4.16 - Vertaling Hanneke Norbruis
- Kennis van het Zelf is Jnana Yoga. Daar kun je jaren over lezen en praten, maar alleen door het in al je vezels te ervaren kun je het zeker weten (Samadhi, Nirvana).
- Hoe kun je het ervaren? Door contemplatie, door meditatie (Dhyana), door de gebeden die Teresa van Ávila in haar boek ‘Het Innerlijke Kasteel’ beschrijft.
- Wat wordt er dan aan je geopenbaard? Het Koninkrijk, het Ware geluk (Ananda), het Allerhoogste, Brahman, de Zon in je hart.
Oftewel, dat wat je probeert te ontlopen en dat wat je zoekt is niet ‘dáár’ maar ‘hier’.
Ik houd van dit soort stille en toch hartstochtelijke rebellie, van die compassievolle tegendraadsheid en van niet zielloos met de meute meedeinen.
Je kunt een ander onmogelijk dwingen jouw overtuiging aan te hangen, tenzij je het met geweld doet en dan blijft het inderdaad een externe formaliteit.
In de Bhagavad Gita vertelt Krishna aan Arjuna dat je anderen niet moet willen overtuigen van wat jij ervaren hebt en in al je vezels zeker weet. Het heeft geen zin en is bovendien behoorlijk aanmatigend.
“We moeten er niet van uitgaan dat wij andere mensen op het pad van de ziel moeten leiden als we zelf nog niet eens weten wat dat is.
Met de drang om anderen te helpen, vriendinnen, kunnen we onszelf misleiden.” - Teresa van Ávila
Erover zingen, schrijven of op welke wijze dan ook elkaar inspireren mag uiteraard wel.
